Żydowski Instytut Historyczny

Żydowski Instytut Historyczny
Name	Żydowski Instytut Historyczny
Native name	Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma
Established	1947
Location	Warszawa, Polska
Type	Instytut badawczy, archiwum, muzeum

Żydowski Instytut Historyczny

Żydowski Instytut Historyczny im. Emanuela Ringelbluma w Warszawie to instytucja badawcza i archiwalna zajmująca się dokumentowaniem historii społeczności żydowskiej w Polsce, współpracująca z instytucjami takimi jak Uniwersytet Warszawski, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Yad Vashem, United States Holocaust Memorial Museum oraz Fundacja Oświęcim. Instytut łączy działalność naukową, edukacyjną i wydawniczą, współpracując z osobami i organizacjami pokroju Emanuel Ringelblum, Janusz Korczak, Tadeusz Mazowiecki, Aleksander Węgierka, Icchak Manger, co wpisuje go w sieć instytucji pamięci i badań obejmującą Instytut Pamięci Narodowej, Biblioteka Narodowa, Archiwum Państwowe w Warszawie i międzynarodowe ośrodki badawcze.

Historia instytutu

Instytut powstał w 1947 roku jako odpowiedź na potrzebę dokumentacji losów Żydów polskich po wydarzeniach takich jak Holokaust, II wojna światowa, Powstanie w Getcie Warszawskim i przemieszczenia ludności po Konferencja poczdamska. W pierwszych latach działalności Instytut współdziałał z Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Wydział Kultury i Sztuki oraz z badaczami z Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet Wrocławski. W okresie PRL instytucja przechodziła zmiany organizacyjne i ideologiczne, wchodząc w relacje z organami takimi jak Ministerstwo Kultury i Sztuki i podmiotami akademickimi, a jednocześnie utrzymując kontakty z analogicznymi ośrodkami w Paryż, Tel Awiw, Londyn i Nowy Jork. Po 1989 roku Instytut rozszerzył zakres badań, nawiązując współpracę z Fundacja Oświęcim i instytucjami unijnymi, uczestnicząc w projektach finansowanych przez Program Ramowy UE i grantach z National Endowment for the Humanities.

Misja i działalność naukowa

Misją jest dokumentowanie, badanie i prezentacja historii Żydów polskich, obejmująca tematy takie jak asymilacja żydowska, syjonizm, Bund, religia żydowska, kultura żydowska, język jidysz, antysemityzm oraz skutki wydarzeń takich jak Noc Kryształowa czy Proces norymberski. Instytut prowadzi badania porównawcze współpracując z naukowcami z Hebrew University of Jerusalem, Columbia University, University of Oxford, University of Cambridge, YIVO, Centrum Badań nad Zagładą i innymi ośrodkami badawczymi. Działalność naukowa obejmuje projekty związane z historią społeczności lokalnych, historią mniejszości narodowych, badaniami diasporalnymi i historiografią, realizowanymi przez specjalistów powiązanych z Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Łódzki i Uniwersytet Wrocławski.

Zbiory i archiwum

Zbiory archiwalne obejmują dokumenty, fotografie, rękopisy i świadectwa związane z historią Żydów polskich, w tym materiały z okresu Generalne Gubernatorstwo, Getto Litzmannstadt, Obozy koncentracyjne i okresu powojennego. Archiwum zawiera też zbiory osobiste badaczy i działaczy takich jak Emanuel Ringelblum, Stanisław Szmajzner, Irena Sendlerowa oraz materiały z kolekcji rodzinnych pochodzących z takich miejsc jak Łódź, Kraków, Białystok, Lublin, Warszawa i Tarnów. W zasobach znajdują się także numery czasopism, ulotki, listy i dokumenty administracyjne związane z organizacjami takimi jak Agudat Israel, Bund, Syjonistyczny Komitet Centralny oraz materiały dotyczące emigracji do Palestyna i Stany Zjednoczone. Instytut prowadzi katalogi współdziałając z sieciami archiwalnymi jak International Tracing Service i cyfryzuje kolekcje we współpracy z Europeana.

Wystawy i edukacja publiczna

Instytut organizuje wystawy stałe i czasowe poświęcone tematom takim jak Getto Warszawskie, Kultura jidysz, Żydzi polscy 1918–1939, oraz kuratoruje ekspozycje współtworzone z Muzeum POLIN, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski i międzynarodowymi partnerami z Jewish Museum in New York i Ben-Gurion University. Programy edukacyjne obejmują warsztaty, seminaria i lekcje muzealne współorganizowane z Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ośrodek KARTA, Towarzystwo Przyjaciół Muzeum POLIN oraz szkołami takimi jak I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika i uniwersytetami. Instytut prowadzi też działania w terenie, projekty pamięci lokalnej i programy dla młodzieży we współpracy z organizacjami pozarządowymi jak Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego i Żegota.

Publikacje i wydawnictwa

Instytut publikuje monografie, katalogi wystaw, edycje źródeł oraz czasopisma naukowe obejmujące tematy związane z historią Żydów polskich, z redakcją współpracującą z naukowcami z Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Hebrew University, YIVO i Institute of Historical Research. Do istotnych projektów wydawniczych należą edycje pism Emanuela Ringelbluma, katalogi dokumentów gettowych, źródła do historii społeczności lokalnych oraz prace dotyczące postawionych w kontekście zdarzeń takich jak Holokaust i powojenne procesy migracyjne. Wydawnictwa są dystrybuowane współpracując z domami wydawniczymi i instytucjami naukowymi takimi jak Wydawnictwo Naukowe PWN, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego i zagranicznymi partnerami.

Współpraca międzynarodowa i partnerstwa

Instytut utrzymuje partnerstwa z instytucjami badawczymi i muzealnymi, w tym z Yad Vashem, United States Holocaust Memorial Museum, Muzeum POLIN, YIVO, Hebrew University, Columbia University, University of Toronto, Jewish Theological Seminary, Ben-Gurion University, Central European University, European Association for Jewish Studies oraz licznymi archiwami i uniwersytetami w Niemcy, Francja, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone. Współpraca obejmuje wymianę materiałów archiwalnych, projekty badawcze, konferencje i programy stypendialne realizowane z partnerami takimi jak Polish-Jewish Heritage Foundation, Claims Conference i European Commission.

Organizacja i finansowanie

Instytut funkcjonuje jako jednostka pozarządowa i instytucja kultury współpracująca z organami lokalnymi i krajowymi, finansowana z dotacji publicznych, grantów międzynarodowych i darowizn od fundacji takich jak Foundation for Jewish Heritage, Jack, Joseph and Morton Mandel Foundation oraz mechanizmów wsparcia z Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i programów europejskich. Struktura organizacyjna obejmuje rady naukowe i komitety programowe z udziałem przedstawicieli z Polska Akademia Nauk, Uniwersytet Warszawski, Muzeum POLIN i partnerów zagranicznych, a także zespoły archiwistów, kuratorów oraz specjalistów ds. digitalizacji i edukacji publicznej.

Category:Instytucje kultury w Warszawie Category:Archiva żydowskie