Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego

Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego
Name	Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego
Native name	Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego
Founded	1997
Location	Warszawa, Polska
Focus	Ochrona dziedzictwa żydowskiego, restytucja, konserwacja

Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego działa w Polsce jako organizacja pozarządowa zajmująca się ochroną miejsc pamięci związanych z historią społeczności żydowskiej, marych miejsc cmentarzy i synagog. Fundacja angażuje się w konserwację, dokumentację i edukację, współpracując z instytucjami krajowymi i międzynarodowymi oraz uczestnicząc w projektach związanych z restytucją mienia i upamiętnianiem ofiar. Działania obejmują prace terenowe, badania archiwalne i programy edukacyjne skierowane do szerokiego kręgu odbiorców.

Historia

Powstanie organizacji jest osadzone w okresie transformacji po upadku PRL i było związane z rosnącym zainteresowaniem ochroną dziedzictwa Żydów polskich po wydarzeniach takich jak procesy restytucyjne inspirowane przez Holocaust, dyskusje wokół Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz inicjatywy podejmowane przez United States Holocaust Memorial Museum, Yad Vashem i Żydowski Instytut Historyczny. Wczesne lata działalności odwoływały się do doświadczeń organizacji takich jak American Jewish Joint Distribution Committee, Claims Conference i fundacji ministerstw zagranicznych państw zachodnich. Operacje terenowe i programy konserwatorskie rozwijały się równolegle do powstania projektów dokumentacyjnych w porozumieniu z instytucjami takimi jak Narodowy Instytut Dziedzictwa, Muzeum Auschwitz-Birkenau i Archiwum Akt Nowych. W kolejnych latach NGO uczestniczyła w licznych kampaniach porozumień z samorządami lokalnymi, instytutami badawczymi oraz organizacjami dialogu międzykulturowego, podobnie jak Polin Foundation, Open Society Foundations czy Fondation pour la Mémoire de la Shoah.

Misja i cele

Misją jest ochrona materialnego i niematerialnego dziedzictwa społeczności żydowskiej w Polsce poprzez konserwację miejsc kultu, cmentarzy i archiwów, edukację historyczną oraz wsparcie badań nad historią Żydów polskich. Cele obejmują współpracę z instytucjami takimi jak Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński, Instytut Pamięci Narodowej, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN i Żydowski Instytut Historyczny w zakresie dokumentacji zabytków, promocji dialogu między religijnego z udziałem partnerów jak Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie oraz podnoszenie świadomości publicznej poprzez wystawy i publikacje, które trafiają do odbiorców współpracujących z Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa i organizacjami międzynarodowymi.

Działalność i projekty

Fundacja realizuje projekty konserwatorskie na kirkutach, renowacje synagog i dokumentację nagrobków, współpracując z ekspertami z Konserwator Zabytków, Politechnika Warszawska, Centrum Badań nad Zagładą Żydów oraz specjalistami z Yad Vashem i United States Holocaust Memorial Museum. Projekty obejmują digitalizację archiwów przy udziale partnerów takich jak Biblioteka Narodowa, Archiwum Państwowe i międzynarodowe centra dokumentacji. Wśród działań edukacyjnych znajdują się warsztaty historyczne z udziałem Szkoła Główna Handlowa, programy dla nauczycieli współorganizowane z Towarzystwo Miłośników Kultury Żydowskiej oraz ekspozycje przygotowywane z kuratorami z Muzeum Narodowe w Warszawie i Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Fundacja uczestniczyła w projektach badawczych dotyczących restytucji mienia we współpracy z European Shoah Legacy Institute, World Jewish Restitution Organization i International Holocaust Remembrance Alliance, oraz w inicjatywach upamiętniających wydarzenia takie jak Powstanie w Getcie Warszawskim i commemoration akcje z udziałem Ambasada USA w Warszawie, Ambasada Izraela w Polsce i organizacji pozarządowych.

Struktura organizacyjna i finansowanie

Organizacja funkcjonuje jako fundacja z radą nadzorczą i zarządem współpracującym z konsultantami akademickimi z instytucji takich jak Uniwersytet Wrocławski, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Instytut Historii PAN i prawnikami specjalizującymi się w prawie własności z kancelariami obsługującymi programy restytucyjne. Finansowanie pochodzi z dotacji instytucji międzynarodowych, grantów od organizacji takich jak European Union, Open Society Foundations, darowizn od organizacji takich jak Jewish Community Federation oraz współpracy z korporacyjnymi partnerami i samorządami lokalnymi, w tym programów finansowanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych i instytucje kultury. Fundacja raportuje działania do darczyńców i partnerów oraz korzysta z audytów przeprowadzanych przez firmy audytorskie i biura rachunkowe współpracujące z NGO.

Współpraca i partnerstwa

Fundacja współpracuje z szerokim spektrum partnerów: instytucjami muzealnymi jak Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Muzeum Auschwitz-Birkenau i Muzeum Narodowe w Krakowie; uczelniami takimi jak Uniwersytet Warszawski i Uniwersytet Jagielloński; organizacjami międzynarodowymi jak Yad Vashem, United States Holocaust Memorial Museum, European Jewish Congress i World Jewish Restitution Organization; władzami samorządowymi i organizacjami pozarządowymi, w tym Żydowski Instytut Historyczny oraz lokalnymi gminami, parafiami i stowarzyszeniami historycznymi. Partnerstwa obejmują projekty konserwatorskie, badawcze i edukacyjne prowadzone we współpracy z instytucjami finansującymi jak European Commission, fundacjami prywatnymi oraz ambasadami państw zainteresowanych ochroną dziedzictwa.

Krytyka i kontrowersje

Działalność fundacji była przedmiotem debat publicznych i sporów dotyczących priorytetyzacji projektów, relacji z władzami lokalnymi i procesów restytucji mienia, w kontekście dyskusji obecnych w publikacjach i debatach z udziałem instytucji takich jak Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunał Konstytucyjny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz środowisk akademickich i organizacji międzynarodowych. Krytyka dotyczyła również kwestii transparentności finansowania, które było analizowane w mediach i raportach przez instytucje badawcze oraz organizacje monitorujące, takie jak Transparency International i niektóre media krajowe. W poszczególnych przypadkach decyzje dotyczące konserwacji lub lokalizacji tablic upamiętniających prowadziły do sporów z lokalnymi społecznościami, stowarzyszeniami historycznymi i przedstawicielami gmin wyznaniowych.

Category:Organizacje pozarządowe w Polsce Category:Dziedzictwo kulturowe Category:Historia Żydów w Polsce