This article was accepted into the corpus but its outbound wikilinks were never NER-processed — typical at the deepest BFS hop or when the run's entity cap was reached. No expansion funnel to show.
| Yüksek Seçim Kurulu | |
|---|---|
| Name | Yüksek Seçim Kurulu |
| Native name | Yüksek Seçim Kurulu |
| Formation | 1950 |
| Headquarters | Ankara |
| Jurisdiction | Türkiye |
Yüksek Seçim Kurulu
Yüksek Seçim Kurulu merkezi Ankara'da bulunan bir kurumdur ve Türkiye'deki seçimlerin yürütülmesi, denetlenmesi ile sonuçların kesinleştirilmesinde görev alır. Kurum, anayasal düzenlemeler, kanunlar ve içtihatlarla belirlenen yetki çerçevesinde milletvekili, cumhurbaşkanı, mahalli idareler ve referandum süreçlerini yönetir. Kurumun kararları siyasi partiler, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Adalet Bakanlığı ve Anayasa Mahkemesi gibi organlarla doğrudan etkileşim içindedir.
Kurumun kökenleri çok partili döneme, 1950 seçimleri ve 1961 Anayasası dönemine kadar izlenebilir; 1950 seçimleri, Demokrat Parti, Cumhuriyet Halk Partisi, Millî Birlik Komitesi ve Adalet Partisi gibi aktörlerin katıldığı bir süreçti. 1961 Anayasası, Seçim Kurulları düzenlemesini değiştirdi; 1969, 1982 Anayasası, 1994 yerel seçimleri, 2007 cumhurbaşkanlığı seçimi ve 2017 anayasa değişikliği sürecinde yetki ve yapıdaki değişiklikler izlendi. 2014 doğrudan cumhurbaşkanı seçimi, 2015 genel seçimleri, 2018 cumhurbaşkanlığı ve milletvekili seçimi ile 2019 yerel seçimleri kurumsal deneyimi genişletti. Tarihsel dönemeçlerde Anayasa Mahkemesi, Danıştay, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Yargıtay kararları etkili oldu.
Kurumun görev alanı arasında seçimlerin ilanı, seçim takviminin belirlenmesi, aday listelerinin tescili, oy kullanma ve sayım usullerinin denetimi, sandık kurul ve ilçe seçim kurullarının ataması, seçim itirazlarının karara bağlanması ve seçim sonuçlarının kesinleştirilmesi bulunur. Bu yetkileri kullanırken kurum, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Adalet Bakanlığı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ve siyasi partilerle ilişki kurar. Ayrıca kurum, seçim güvenliği, mühür, oy pusulası, mühürsüz oy, seçmen kütüğü, sandık güvenliği, mühür krizi ve seçim yolsuzluğu iddialarıyla ilgili düzenlemeler uygular. Seçim takvimi ve seçim kanunları bağlamında Anayasa, Seçim Kanunu, Siyasi Partiler Kanunu ve ilgili yönetmelikler belirleyicidir.
Kurumun yapısı, başkan, üyeler, raportörler ve idari personelden oluşur; üyeler Yargıtay, Danıştay, adliyeler ve hukuk fakülteleri gibi kurumlar arasından seçilir veya atama yoluyla belirlenir. Başkanlık, Başkanvekili, üyeler ve Genel Sekreterlik hiyerarşisi Anayasa Mahkemesi kararları ve Adalet Bakanlığı düzenlemeleriyle uyumludur. Üyelik süresi, yeniden seçilme hükümleri, kıdem, hareketsizlik, disiplin işlemleri ve görevden alma mekanizmaları Yargıtay, Danıştay ve Hakimler ve Savcılar Kurulu uygulamalarıyla paraleldir. Kurum içi komisyonlar, il seçim kurulları, ilçe seçim kurulları, sandık kurulları ve geçici görevli personel ile işbirliği sağlar.
Seçim hazırlığı aşaması aday listelerinin tescili, seçim propagandası, seçim kampanyası denetimi, basın ve yayın düzenlemeleri, oy kullanma günü organizasyonu, sandıkların açılması ve sayım işlemlerini kapsar. Seçim sürecinde Yüksek Seçim Kurulu, il ve ilçe seçim kurulları, Cumhuriyet Savcılığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Yükseköğretim Kurulu, Radyo Televizyon Üst Kurulu ve Basın İlan Kurumu ile koordinasyon sağlar. Oy pusulası tasarımı, mühür uygulamaları, oy sayımı tutanakları, seçim güvenliği tedbirleri, elektronik sandık tartışmaları, seçim mühendisliği iddiaları ve hile-sayım uyuşmazlıkları bu başlık altında düzenlenir. Seçim gözlemciliği faaliyetleri açısından Sivil toplum kuruluşları, siyasi partiler, milletvekilleri ve uluslararası gözlem heyetleri önem taşır.
Kurumun kararları kesin niteliktedir ve seçim sonuçlarını hukuken bağlar; buna karşın kararların iptali veya denetimi için Anayasa Mahkemesi ve idari yargı yolları ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvuru yolları gündeme gelebilir. Karar metinleri, Resmî Gazete yayımları, tutanaklar, mazbata düzenlemeleri ve ilçe seçim kurulu kararları ile somutlaşır. Seçim kurulu kararlarının uygulanması, icra ve ihtiyati tedbir talepleri, yargı içtihatları ve Danıştay kararlarıyla ilişkilidir. Ayrıca siyasi partiler, milletvekilleri, adaylar ve seçmenler üzerinde doğrudan hukuki sonuç doğurur.
Kurum, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve bağımsızlık konularında zaman zaman muhalefet partileri, sivil toplum, medya organları ve akademik çevreler tarafından eleştirilmiştir. Seçim güvenliği, oy sayım süreçleri, seçim kurulu atamaları, seçim takvimi ilanı, mühür tartışmaları, itiraz süreçleri ve yeniden sayım kararları kamuoyunda tartışma yaratmıştır. Yerel seçimlerdeki tutanak uyuşmazlıkları, milletvekili dağılımı, seçim barajı uygulamaları, seçim kanunu değişiklikleri, kampanya finansmanı ve denetimi, seçim gözlemciliği erişimi ile ilgili eleştiriler hukukçular, siyaset bilimciler ve insan hakları örgütleri tarafından gündeme taşınmıştır.
Kurum, seçim teknikleri, gözlemcilik standartları, seçim yasaları, eğitim programları ve uluslararası iyi uygulamalar konusunda Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Avrupa Konseyi, Birleşmiş Milletler, Uluslararası Seçim Sistemleri Vakfı, Milletlerarası Af Örgütü, OSCE/ODIHR, Venedik Komisyonu, Uluslararası Kırmızı Haç Komitesi ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yapabilir. Ayrıca ikili işbirlikleri kapsamında diğer ülkelerin seçim kurumları, Yüksek Seçim Kurulları, seçim kurulları ve seçim komisyonları ile teknik destek, bilgi paylaşımı ve eğitim programları yürütür. Uluslararası gözlem raporları, seçim standartları, demokratik normlar, insan hakları denetimleri ve uluslararası hukuk çerçevesinde kurumun uygulamaları değerlendirilir.
Category:Türkiye'de seçim kurumları