This article was accepted into the corpus but its outbound wikilinks were never NER-processed — typical at the deepest BFS hop or when the run's entity cap was reached. No expansion funnel to show.
| Instituut voor Nederlandse Lexicologie | |
|---|---|
| Name | Instituut voor Nederlandse Lexicologie |
| Native name | Instituut voor Nederlandse Lexicologie |
| Formation | 1998 |
| Dissolved | 2013 |
| Type | onderzoeksinstituut |
| Location | Leiden |
| Parent organization | Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen |
Instituut voor Nederlandse Lexicologie was een Nederlands onderzoeksinstituut dat zich richtte op lexicologie en lexicografie voor het Nederlands en betrekkelijke variëteiten. Het instituut ontwikkelde elektronische woordenboeken, corpusprojecten en taalkundige hulpmiddelen in samenwerking met universiteiten, erfgoedinstellingen en internationale taalorganisaties. Het werk had raakvlakken met grote projecten in Nederland, Vlaanderen en daarbuiten.
Het instituut ontstond uit fusies en herstructureringen waarbij instellingen als Meertens Instituut, Instituut voor Nederlandse Lexicografie (voorloper), Nederlandse Taalunie, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Katholieke Universiteit Nijmegen, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Leiden, Universiteit Utrecht, Universiteit Gent, Universiteit Antwerpen, Vrije Universiteit Amsterdam, Radboud Universiteit Nijmegen, Erasmus Universiteit Rotterdam, Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, Stichting Nederlandse Dialecten en andere academische groepen betrokken waren. Belangrijke figuren en projecten uit het verleden zoals Johan Hendrik van Dale, P.J. Meertens, Willem Jacob Verdenius, Cornelis van Dale, Nico van Suchtelen en Herman Nouwen leverden expertise die de ontwikkeling begeleidde. In 2013 werd het instituut geïntegreerd of opgevolgd door organisaties waaronder Nederlandse Taalunie-projecten en onderdelen van de Koninklijke Bibliotheek.
Het instituut had als kerntaken het samenstellen van lexicografische producten en het beheren van digitale bronnen voor taalonderzoek. Belangrijke taken werden uitgevoerd in samenwerking met Netherlands Organisation for Scientific Research, European Commission, UNESCO, Council of Europe, Royal Dutch Academy, PEN International, Société Internationale de Linguistique, International Council of Museums, Digital Humanities Observatory en regionale instellingen zoals Vlaamse Gemeenschap. De activiteiten omvatten normering, corpusontwikkeling, historische lexicografie en lexicale semantiek voor varianten zoals Algemeen Nederlands, Vlaams, Surinaams-Nederlands, Belgisch-Nederlands en pluricentrische vormen zoals in Bonaire, Curaçao, Aruba en Sint Maarten.
Projecten includeerden grootschalige woordenboeken en corpora: elektronische edities gerelateerd aan projecten als het Woordenboek der Nederlandsche Taal, het Algemeen Nederlands Woordenboek, het Praktisch Woordenboek der Nederlandse Taal, en corpora vergelijkbaar met Corpus of Historical American English, British National Corpus, Leipzig Corpora Collection, Text Encoding Initiative, CLARIN, DARIAH, MetaNet, EuroWordNet en LEXICON Project. Publicaties verschenen in samenhang met tijdschriften en reeksen zoals Taal en Tongval, Nederlandse Taalkunde, Journal of Dutch Linguistics, Language Resources and Evaluation, Computational Linguistics, Lingua, Leiden Studies in Linguistics, Historiographer works en conferenties zoals International Conference on Lexicography, COLING, ACL, LREC, TEI Conference, Digital Humanities Conference, ICAME en Euralex. Specifieke projecten omvatten digitale edities, lemmaselectie, semantische netwerken, historische etymologie en annotatieprojecten verbonden aan instellingen zoals Meertens Instituut, Huygens Instituut, Taalunie en Koninklijke Bibliotheek.
De organisatie bestond uit onderzoeksgroepen en staf verbonden aan academische afdelingen zoals Faculteit der Letteren, Universiteit Leiden, Netherlandic Studies, Universiteit Gent, Faculty of Arts, Universiteit van Amsterdam en onderzoekscentra bij Meertens Instituut en Huygens Instituut. Personeel variëerde van lexicografen en corpuslinguïsten tot IT-specialisten en projectmanagers met banden naar personen en instellingen als Pieter de Mol van Otterloo, Maarten Mous, Geert Booij, Theo Janssens, Gerrit Noordzij, Anne-Marie Nuyts, Jacques van Sterkenburg en anderen uit de Nederlandse en Vlaamse taalkunde. Bestuurlijke verhoudingen betroffen raden en commissies met leden uit onder meer Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Nederlandse Taalunie, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, FWO, NWO en regionale culturele fondsen.
Het instituut werkte samen met universiteiten, erfgoedinstellingen en internationale netwerken: Universiteit Leiden, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Gent, Universiteit Antwerpen, KU Leuven, Utrecht University, Radboud Universiteit Nijmegen, Vrije Universiteit Amsterdam, Meertens Instituut, Huygens Instituut, Koninklijke Bibliotheek, Stichting Openbaar Bibliotheekwerk, Netwerk Digitale Erfgoed, CLARIN ERIC, DARIAH ERIC, European Research Council, Nederlandse Taalunie, UNESCO, European Commission en vakverenigingen zoals Vlaamse Commissie voor Taaladvies en Nederlandse Commissie voor Taaladvies. Ook bestond samenwerking met commerciële partijen en non-profits zoals Google Books, Microsoft Research, Oxford University Press, Cambridge University Press, Brill, Springer, Elsevier en Wikimedia Nederland.
Het instituut beïnvloedde lexicografische praktijken en taalbeleid in Nederland en Vlaanderen en speelde een rol in digitale taaltechnologieën gebruikt door bedrijven en instellingen zoals ANWB, NS (Nederlandse Spoorwegen), Belastingdienst, Dutch Chamber of Commerce, VRT, NOS, De Volkskrant, NRC Handelsblad, Het Parool en in onderwijscontexten bij SLO, Cito en opleidingsprogramma's aan Universiteit Leiden, Universiteit Utrecht en Universiteit van Amsterdam. Het werk droeg bij aan terminologiestandaarden die relevant waren voor organisaties zoals ISO, European Committee for Standardization, NEN en ad hoc commissies van de Nederlandse Taalunie.
De archieven en databanken van het instituut omvatten lemmalijsten, lemmaannotaties, historische vermeldingen en corpora, gedeponeerd bij en gekoppeld aan archieven en platforms zoals Koninklijke Bibliotheek, Meertens Instituut, Huygens Instituut, CLARIN, DANS, Netherlands Institute for Sound and Vision, NIOD, Nationaal Archief, Europeana, Data Archiving and Networked Services en institutionele repositories van Universiteit Leiden en Universiteit van Amsterdam. Deze bronnen dienden onderzoekers in samenwerkingsverbanden met projecten als Woordenboek der Nederlandsche Taal en konden geraadpleegd worden door academici, uitgevers en erfgoedprofessionals verbonden aan bovengenoemde organisaties.
Category:Taalinstituten